IPCC rapport 2018: wat betekent opwarming voor de Alpen?

De winter van 2018 (van november 2017 tot april 2018) was een zeer neerslagrijke winter. De lente en zomer van 2018 waren echter zeer warm en ook de herfst is tot nu toe zeer zacht en bovenal droog.
Afgelopen maandag is het nieuwste IPCC-rapport over de opwarming van de aarde gepresenteerd. Volgens dit rapport lijkt het erop dat dit jaar geen uitzondering zal zijn in de toekomst. De temperaturen lopen op, al is het schijnbaar lastiger om te voorspellen wat dit met de neerslag doet: er is een grotere kans op afwijkingen (zowel droogte als extreme neerslag), maar waar dit op gaat treden en in welke frequentie is niet te zeggen.
Maar waarom is dit een probleem? Wel nu, dat is een probleem vanwege meerdere factoren: Lees verder IPCC rapport 2018: wat betekent opwarming voor de Alpen?

De tijd vliegt

Ik zie dat het alweer bijna een maand geleden is dat ik iets geplaatst heb. Dat wil niet zeggen dat er niets gebeurt: ik heb de site omgebouwd naar een secure-server (dus met https ipv. http) en heb ook nog gewoon gewerkt. Deze site is namelijk slechts een hobby. Maar wel een leuke.

Afgelopen zomer hebben meer dan 30.000 mensen mijn site bezocht. De advertentie-inkomsten dekken daarmee net de hostingkosten af. Mochten mensen zich afvragen waarom er uberhaupt advertenties op staan.

Nu begint de herfst. Voor mij een heerlijk seizoen, vol anticipatie. De middagtemperaturen zijn prima, maar je merkt aan de lichtintensiteit en dat het vroeg donker wordt dat er verandering op tilt is. Sneeuw die nu hoog in de bergen valt, smelt wellicht niet meer tot volgende zomer. Sneeuw die er nu nog lag van afgelopen winters, overleeft wellicht de zomer.

Want ondanks dat het een zeer warme zomer is geweest en de gletsjers (in de Alpen, maar voornamelijk in Noorwegen!) flinke klappen hebben gehad, zijn er toch ook de nodige lawines geweest in de winter die op sommige plekken sneeuw hebben achtergelaten waar het jaren daarvoor niet lag. Natuurlijke variaties op een groter thema, uiteraard. Want het afsmelten gaat onverminderd door.

Hieronder een aantal beelden (allemaal van dit jaar) van de gletsjer aan de oostkant van Punta Whymper & Punta Walker (Grandes Jorasses, Italië). De webcam op de Grandes Jorasses is hier te vinden.

De eerste foto is van 24 mei, de 2e  van 10 juli en de laatste van 8 september.

Rampenfilm

Momenteel ben ik in China. Toen ik gister over 2 grote kuststeden heen vloog, (Xiamen en Fuzhou) viel het mij op dat dit opnieuw steden zijn die bij een zeespiegelstijging geen schijn van kans hebben. Evenals New York, grote delen van Florida, Texas en Louisiana en onze eigen randstad en tientallen zo niet honderden andere kustgebieden over de wereld.

Een vrees bekruipt mij, dat we over 10 jaar terugkijken op het jaar 2018 waar we het kantelpunt voorbij zijn. Een jaar waarin het poolijs los gekomen is van Groenland, daar waar wetenschappers verwacht hadden dat dit specifieke gebied het laatste stuk van het pakijs zou zijn welke aangetast zou worden. Helaas hebben zeer hoge temperaturen in februari en nu in augustus er voor gezorgd dat dit nu al gebeurt.

Een jaar waarin op het gehele noordelijk halfrond alle records gebroken worden. Eerder hadden we bizarre zomermaanden (zoals in augustus 2003 of juli 2006), waarbij er echter nog andere gebieden op aarde waren waar het dan koeler was dan normaal. Dit was nu op het noordelijk halfrond niet het geval. Waar eerder vorige week (ik kan helaas vanuit China niet googlen, dus hier een link naar wikipedia) bleek dat ook Oost-Antarctica in een zeer rap tempo massa verliest.

Kunnen we ons veroorloven om “niet te geloven” in klimaatverandering, wanneer het bewijs zo duidelijk aanwezig is? Mijns inziens niet, het is geen kwestie van geloof. Maar wat gaan we er dan aan doen? Ik werk er zelf net zo hard aan mij: ik heb 2 auto’s en ben voor mijn werk regelmatig met het vliegtuig op reis. Ik koop spullen, verwarm mijn huis. “Iets doen” aan CO2 uitstoot (of broeikasgassen in zijn algemeenheid) gaat momenteel enkel gepaard met het stoppen van consumptie: niet vliegen, niet al die producten kopen etc. En daar komt het “Prisoners Dilemma” om de hoek kijken.

Prisoners Dilemma

In het prisoners dilemma wordt omschreven wat er gebeurt als 2 gevangen besluiten om ofwel elkaar te verraden, wat er gebeurt als ze dat allebei niet doen en wat er gebeurt als ze het allebei wel doen. Als de een praat en dus vrijuit gaat, krijgt de ander 3 jaar gevangenisstraf en vice versa. Als ze allebei hun mond houden, krijgen ze beiden 3 jaar. Als ze allebei praten, krijgen ze beiden 2 jaar. In de praktijk blijkt dat altijd gekozen wordt voor de 2 optie, omdat men elkaar beiden verlinkt.

In het geval van global warming is de vraag: wie stopt er met consumptie en laat dus zijn economie omvallen met alle maatschappelijke gevolgen? Het antwoord is: niemand. Iedereen gaat door, omdat de ander dit ook doet. Dit komt mede doordat gevolgen in economische ontwikkeling de volgende dag zichtbaar zijn. Klimaatverandering is iets van jaren.

Rol van China

Aan de andere kant is het zo, dat “wij”, het westen, tientallen jaren al onze (vervuilende) productie hebben verplaatst naar wat destijds ontwikkelingslanden waren en dat nu soms nog zijn: China, maar ook India en andere landen in Azië. Deze landen streven in rap tempo naar een welvaartsniveau zoals wij dat kennen in Europa of de VS. Hebben wij het recht om hen dit te ontzeggen?

Overigens neemt China grote stappen in het vergroenen van de economie: alle scooters zijn elektrisch, evenals al een redelijk deel van de auto’s. Maar ook het vliegverkeer ontwikkelt zich razendsnel en de economische ontwikkeling gaat zo snel dat weliswaar het aandeel van hernieuwbare bronnen stijgt, in absolute getallen gezien stijgt het gebruik van fossiele brandstoffen nog veel sneller.

Ik vrees daarom dat we in een rampenfilm zijn gekomen, wat we ons pas later beseffen. Het is niet zoals in Hollywood dat er een wetenschapper als held op het laatste moment met zijn knappe helper een control room binnenstormt om de klok op 00:01 stil te zetten en de wereld gered is. Die had er 30 jaar geleden moeten zijn. Toen stond de klok op nul. En nog altijd worden deze wetenschappers afgedaan (oa. door journalisten en schrijvers als Leon de Winter) als “alarmisten” en is er een bepaalde klimaatmoeheid opgetreden.

Wat ga je er aan doen?

Einde zomerseizoen – grootschalige neerslag verwacht richting het weekend

De afgelopen jaren ging ik juist regelmatig eind augustus of begin september nog de Alpen in. Dit jaar gaat het daar door omstandigheden niet van komen. Maar ook op weergebied lijkt het weinig gunstig voor de latere vakantiegangers.

Het hogedrukgebied boven de oceaan wat met uitlopers over Engeland en Scandinavië voor mooi weer zorgde, trekt zich iets terug waardoor er ruimte komt voor koudere lucht uit het noordwesten. Deze trekt richting het zuiden en leidt tot veelal convectieve neerslag in de Alpen. Convectief wil zeggen: buien en plaatselijk dus grote verschillen en helaas slecht voorspelbaar. Onstabiel weer dus en daarom uiterst ongeschikt voor buitensporten. De nulgradengrens zakt hierbij van 4000m nu tot 2000m in Wallis & westelijke Oostenrijk, 2300 in het Mont Blanc gebied en 2500m in de Ecrins waar het ook grotendeels droogblijft.

Via mountainforecast.com heb ik neerslagsommen opgezocht voor een hoogte van 2500m, cumulatief zoals nu verwacht tot zaterdagavond, 25 augustus.

Aiguille de Bionnassay: 95mm regen, gevolgd op zaterdag door 6cm sneeuw.
Jungfrau: 145mm regen, gevolgd vanaf vrijdagavond door 15cm sneeuw.
Grossglockner: 138mm regen, gevolgd vanaf vrijdagavond door 70cm sneeuw.

Wat we vaak zien in dit soort situaties is dat de werkelijkheid behoorlijk af zal wijken van de verwachting. De onstabiliteit zit echter wel in de lucht en met vorstniveau’s rond de 2000m en dit soort neerslagsommen, mag je er vanuit gaan dat vanaf aankomend weekend de hogere passen zoals bijvoorbeeld de Fenetre d’Arpette (2670m) tussen Trient en Champex en de Monte Moropas (2868m) tussen Saas en Macugnaga onbegaanbaar zullen worden voor mogelijk de rest van het seizoen (nog 2-3 weken naderhand).

Ontwikkeling gletsjer Domes de Miage door het jaar heen

Eerder dit jaar schreef ik al een heel kort artikeltje over de sneeuwbedekking van de Domes de Miage, welke ik via een webcam in de gaten hou. Niet mijn webcam, maar een webcam welke ik raadpleeg via de website van autourdumontblanc.com.

Dit doe ik nu nog een keer, door het jaar heen: we zijn nu namelijk exact een jaar verder in vergelijking met het eerste beeld wat ik heb opgeslagen. Dat was helaas wel vroeg in de ochtend, waardoor details lastiger te zien zijn.

Augustus 2017 was de gletsjer vrijwel volledig vrij van sneeuw en was er nog een kleine verbinding richting het dal.

Bovenstaande afbeelding is van 2 april 2018, op wat ik vermoed de maximale sneeuwbedekking is geweest in dit deel van de Alpen. De gletsjer is niet herkenbaar als gletsjer, de sneeuw ligt immers tot in het dal.

Flash-forward naar 19 juni, dus 2,5 maand later. De locatie van de gletsjer wordt langzaam herkenbaar. Het accumulatiebekken (vanaf de top tot aan de hogere berg aan de zijkant) en het stromende deel richting het dal.

Op 3 juli is te zien dat er weer veel sneeuw is afgesmolten. 3 juli was een hete dag, het glinsteren op de berg wordt dan ook veroorzaakt door stromend water als gevolg van smeltende sneeuw. Als je goed kijkt zie je dat de onderkant van het hoogste deel van de gletsjer niet wit is, maar donkerblauw. Dit is het gevolg van verzadiging door water, omdat de sneeuw erboven smelt. Vroeg in de ochtend is dit deel van de gletsjer ook weer wit.

29 juli: bijna alle sneeuw is gesmolten. Aan de rechterkant van het beeld, in het midden, is een grote sneeuwvlek te zien. Deze ligt er al vanaf de winter, maar lag er vorig jaar augustus niet. Dit is het gevolg van lawines in de winter. Hier kun je goed zien hoe gletsjers vormen: veelal door lawines vanaf hoger gelegen berghellingen en dus niet per se op de hoogste bergen. 

Bovenstaande beeld is van 17 augustus. Nog altijd ligt de sneeuwvlek aan de rechterkant er nog. Dit gaat mogelijk de zomer overleven. De nachten worden al snel langer en de hoogste zonnestand neemt met de dag af. Onder normale omstandigheden kunnen we over enkele weken alweer de eerste sneeuw verwachten in het hooggebergte. Deze gletsjer is dit jaar, dankzij de sneeuwrijke winter en ondanks een zeer zacht voorjaar, niet gekrompen. Dit is echter geconcludeerd op basis van enkele webcambeelden en alleen geldig voor deze gletsjer.

Het betekent ook dat je een combinatie nodig hebt van sneeuwrijke winters en koele zomers om gletsjers echt te laten groeien. En dat tientallen jaren achter elkaar om enige vorm van herstel teweeg te brengen.