Lapland

Lapland is de streek ten noorden van de poolcirkel in Europa en ligt verspreid over vier landen. Dit zijn Noorwegen, Zweden, Finland en Rusland. In Lapland wonen de “Lappen”, hoewel dit als een scheldwoord wordt ervaren (evenals Eskimo voor de Inuit in Canada). De officiële benaming voor de bewoners van Lapland is “Saamen”. De Saamen hebben een eigen taal en zijn kleiner en donkerder van haarkleur dan de Scandinaviërs. Van oorsprong is het een nomadisch volk wat meetrekt met de rendierkuddes. Reizen gaat traditioneel het makkelijkste in de winter, omdat de talrijke meren dan zijn dichtgevroren. Lapland is het koudste gebied van Europa: in het gehele gebied, met uitzondering van de kuststreek, kan het in de winter meer dan 50 graden vriezen. Langs de Atlantische kust worden de temperaturen gematigd door de oceaan. Hetzelfde zie je langs de Oostzee, hoewel deze aan het eind van de winter is dichtgevroren. Hierdoor komt het voorjaar minder snel op gang langs de Oostzee dan langs de Atlantische Oceaan.

Noors Lapland

In Noorwegen ligt het grootste deel van Lapland. Zodra je de poolcirkel passeert sta je in Lapland. Het Noorse gedeelte is in de winter het warmst en in de zomer het koelste. Tevens is het Noorse deel van Lapland bergachtiger en kent het een veel grotere diversiteit in landschappen en klimaten dan bijvoorbeeld Fins Lapland. De Noorse province Finnmark is vlakker en is tevens het koudste gebied van Noorwegen. De gemiddelde jaartemperatuur in Kautokeino is -2.6 graden Celsius. De laagste temperatuur ooit gemeten in Noors Lapland is -51.4 °C in Karasjok. Dit is enkele graden minder koud dan in Zweden en Finland het geval is in de winter. De gemiddelde sneeuwbedekking is echter stukken groter dan in Zweden en Finland. Zo heeft het gebied op de poolcirkel (de Svartisen-gletsjer) een uitzonderlijk grote hoeveelheid sneeuw op jaarbasis voor een gebied op deze hoogte. Het behoort tot een van de natste plekken van Noorwegen, met een geschatte neerslaghoeveelheid van ongeveer 3000mm per jaar. Dit is 4 maal zoveel als de meeste plekken in Nederland. Direct achter het Svartisen-massief ligt het Saltdal. Dit dal wordt uitstekend beschermt tegen alle invloeden door de hoge bergen, waardoor dit dal een van de droogste en warme dalen van Noorwegen is. Door de sterke noord-zuid orientering van het Saltdal zijn de föhn-effecten sterk.
De belangrijkste plaatsen in Noors Lapland zijn Tromso, Bodo en Narvik. Ook de Noordkaap maakt deel uit van Noors Lapland. Verder naar het oosten ligt de havenstad Kirkenes, bijna op de grens met Rusland.

Zweeds Lapland

Beschermd door de hoge bergen in het westen heeft Zweeds Lapland een heel ander klimaat dan Noors Lapland. De zomers zijn warmer en stabieler, terwijl de winters droger en kouder zijn. In het noordwesten van Zweeds Lapland liggen de hoogste bergen van Zweden en ligt ook het natste gebied van Zweden. De hoogste berg is de Kebnekaise (2111m) welke tevens de hoogste berg in Europa boven de poolcirkel is. Dit gebied wordt iedere jaren enkele millimeters hoger doordat de bodem terugveert na de laatste ijstijd. Zweeds Lapland is rijk aan delfstoffen zoals ijzererts. Helaas is dit ook zeer goed te zien aan het landschap: grote ertsbergen vervormen het landschap, lange spoorlijnen doorkruisen het land en andere mijnconstructies zorgen voor flinke voorbeelden van horizonvervuiling. De belangrijkste en bekendste mijnstad is Kiruna, waar tevens het IJshotel staat. De laagste temperatuur ooit gemeten in Zweden is -52.6°C in Arjeplog. Een bedrijf dat actieve vakanties aanbiedt in Zweden en oost-Noorwegen, in zowel winter als zomer is Scandinavian Adventures.

Fins Lapland

Fins Lapland heeft een uitgesproken landklimaat. In de zomer kan het hier (evenals in Zweden en Finnmark in Noorwegen) ruim dertig graden worden. In de winter is het koud, herfst en lente gaan binnen enkele weken voorbij. Fins Lapland is vlakker, heeft hooguit wat heuveltjes en glooiende hellingen. Het hoogste punt is 1328 meter hoog en ligt op een hoogvlakte. Fins Lapland is het bekendste bij de toeristen, omdat de Finnen als eerste doorhadden welke pluspunten men in huis had voor de drukke West-Europeanen. Ook de woonplaats van de kerstman (Rovaniemi) draagt voor een groot deel bij aan de bekendheid en populariteit.

Russisch Lapland

Russisch Lapland heeft te kampen met grote milieuproblemen. Tijdens het Sovjet-bewind (en nu nog) werd er weinig aandacht besteed aan het milieu. De uitstoot van zwavelhoudende rook was en is dan ook enorm, waardoor vele bossen en meren beschadigd zijn geraakt. Dit is vooral te merken rondom Murmansk. De rest van het gebied is grotendeels onbewoond en ongerept. Het Russische deel is een stuk bergachtiger dan Fins Lapland maar ook minder koud door de ligging ten opzichte van de zee.

Noorwegen – een ideaal vakantieland voor de liefhebber van “buiten”

Noorwegen is ingedeeld in 20 provincies, varierend van zeer klein in oppervlakte (Oslo) tot zeer groot (Finnmark). Noorwegen strekt zich uit over ongeveer 2000 km (noord-zuid) en heeft een zeer lange kustlijn met duizenden eilandjes. In het hele land vind je vele meren, bossen, bergen en fjorden die karakteristiek zijn voor Noorwegen. Noorwegen kent een grote diversiteit in klimaatgebieden, landschappen en flora& fauna. Vrijwel heel Noorwegen wordt gedomineerd door de bergen die tot bijna 2500 meter hoogte reiken. Dit lijkt geen spectaculaire hoogte, maar door de noordelijke ligging ligt de grens met eeuwige sneeuw veel lager dan in de Alpen, vaak al rond de 1200m hoogte.. De kust van Noorwegen wordt gedomineerd door de fjorden, welke vele tientallen kilometers het land in komen. Noorwegen is ongeveer 11 maal zo groot als Nederland en heeft nog geen 5 miljoen inwoners. Het land is dus 35x dunner bevolkt dan Nederland.

Klimaat van Noorwegen

Dankzij de Warme Golfstroom geniet Noorwegen een relatief mild klimaat, hoewel het in Finnmark, het oosten en de bergen behoorlijk koud kan worden. De winter begint in de berggebieden al in oktober, wanneer de eerste sneeuw valt en diverse bergpassen gesloten worden. In deze periode kan er heel veel sneeuw in korte tijd vallen, soms wel 150cm per dag.
De westelijke kuststreek ontvangt jaarlijks de meeste neerslag van heel Europa, tot wel 5000mm per jaar. De absoluut natste gebieden zijn te vinden aan de westzijde van de Folgefonna-gletsjer en Jostedalsbreen. Een groot deel hiervan valt in deze hoge bergen als sneeuw, ook in de zomer. De stad Bergen ontvangt jaarlijks ongeveer 2500mm neerslag en zelden sneeuw, vanwege de verzachtende werking van de Atlantische Oceaan.

De laagste temperaturen worden gemeten in de provincie Finnmark, met name in Kautokeino en Sihcajavri. De laagste temperaturen liggen hier rond de -50°C. Maar ook in het zuiden kan het zeer koud worden: in Røros (Sør-Trondelag) vriest het regelmatig dertig graden of meer. In de zomer zijn de hoogste temperaturen ook vaak in deze omgevingen te vinden: Lapland kent een landklimaat en lange dagen in de zomer, waardoor de temperaturen met grote regelmaat oplopen tot boven de 25°C. Het zonnigste is het gebied rondom Oslo. Hier is het gemiddeld ook het warmst in de lente en zomer.

Eilandje in een fjord van de Lofoten, in het noorden van het land
Eilandjes in een fjord van de Lofoten, in het noorden van het land.

Kosten in Noorwegen

Noorwegen staat bekend als een duur land. In de praktijk blijkt dit wel mee te vallen, als je maar oplet op wat je doet. Zo is vis goedkoper dan vlees en zijn verse groenten vaak duur. Aardbeien kosten aan het begin van de zomer weinig, omdat die veel verbouwd worden in Noorwegen. Benzine kost ongeveer net zoveel als in Nederland, de dieselprijs ligt zo´n 10% hoger. De faciliteiten om de elektrische auto op te laden zijn fantastisch en wijd verbreid. Kamperen is in Noorwegen goedkoper dan in de traditionele vakantielanden in het zuiden. Voor 15 euro per nacht heb je een heel aardige camping. Zwembaden hebben de campings meestal niet, sauna´s vaak wel. Ook wildkamperen is toegestaan in Noorwegen. Dit betekent dat je overal (mits 150m van de dichtst bijzijnde bebouwing) je tentje, caravan of camper neer mag zetten. Kampvuren zijn vaak niet toegestaan en je moet uiteraard de kampeerplek net zo achterlaten als je deze hebt aangetroffen. Helaas zijn er steeds meer mensen die er een puinhoop van maken en het afval gewoon laten liggen. Dit kan op de langere termijn de rechten van kampeerders beperken.

Rijden in Noorwegen

Autorijden in Noorwegen is anders dan in Nederland. Door de geografie van Noorwegen zijn de wegen toch drukker dan je zou verwachten: er zijn niet veel mensen, maar ook niet veel wegen. In het hoogseizoen zijn vooral de wegen naar het noorden en westen relatief druk, alsook de bekende bergpassen in het westen. Veel wegen zijn onderbroken door veerdiensten of bevatten tunnels. Houd dus altijd rekening met extra kosten vanwege de tol. Hoewel de tol meestal slechts 10 of 20 kronen is, kan het toch een vervelende verrassing opleveren wanneer je het hele land zou doorkruisen.
Op veel wegen mag je slechts 70km/h en snelwegen zijn een vrijwel onbekend begrip. Gelukkig is de file ook een vrijwel onbekend begrip evenals haastige bestuurders. Vrachtwagens rijden vaak ontzettend hard en zijn niet altijd begrensd. Kijk niet raar op als je ingehaald wordt door een vrachtwagen terwijl je “keurig” 90 rijdt.
Flitskasten worden vantevoren vaak aangekondigd en er is vaak een streep over het asfalt getrokken om aan te geven waar je precies geflitst wordt. Bellen achter het stuur is verboden, evenals roken achter het stuur. In de winter wordt men aangeraden om op spijkerbanden te rijden en zich van te voren goed te laten informeren over de te volgen route en de weersomstandigheden.
Ook het gebruik van grootlicht is anders. Men wacht langer met het uitdoen ervan en heeft vaak extra schijnwerpers. Vooral vrachtwagens hebben een grote batterij licht op hun auto, samen met een “eland-vanger”. Houd in Noorwegen rekening met lange afstanden en wisselende omstandigheden. Het komt ook in de zomer regelmatig voor dat het vriest in de bergen, vooral in de nachten. Dit kan erg verraderlijke omstandigheden opleveren. Houd er in de fjordengebieden (vooral met een caravan) rekening mee dat het erg steil kan zijn. Vooral gravelweggetjes zijn moeilijk te begaan met een caravan of zware auto.

De Valdresflya, 1350m hoog in Jotunheimen, Noorwegen
Uitzicht over de Valdresvallei vanaf de Valdresflya in het zuiden.

Actieve vakanties in Noorwegen

De activiteiten die men kan ontplooien in Noorwegen zijn schier eindeloos. Noorwegen is zeer geschikt voor het maken van rondreizen. In Oslo, Stavanger, Bergen en Trondheim zijn veel musea en winkels te vinden. In het binnenland kan men raften, parapenten, berg beklimmen of elandsafari´s doen. Vooral de Sjoa staat bekend om zijn goede raft-omstandigheden. De provincie Oppland geldt als het summum voor actieve buitensporters. Hier zijn volop rivieren, bergen, meren en gletsjers. Ook Sogn og Fjordane en More og Romsdal bieden veel activiteiten. Voor de natuur gaan veel mensen naar de zuidelijke berggebieden zoals Oppland, Buskerud en Telemark. De westelijke provincies Sogn og Fjordane, More og Romsdal, Hordaland en Rogaland hebben de fjorden en steile bergwanden waar veel toeristen op afkomen.

In de noordelijke provincies Nordland, Finnmark en Troms vindt men de Lofoten, Lapland en de Noordkaap. De provincies Hedmark en Trondelag hebben veel landbouw en (productie)bossen. Deze provincies worden hierdoor vaak als minder aantrekkelijk ervaren door toeristen. De provincies Akershus, Oslo, Vestfold en Ostfold vormen het industriele en economische hart van Noorwegen.

Wintersport in Noorwegen

In de winter is Noorwegen hét land bij uitstek voor wintersport: het skiën is hier uitgevonden en de Noren worden geboren met ski’s of schaatsen aan. Lees hier meer over op de pagina over wintersport in Noorwegen of op de website van Scandinavian Adventures die diverse reizen ook zelf uitvoeren.

De provincies van Noorwegen

Finnmark

Troms
Nordland

Nord Trøndelag

Sør Trøndelag

More og Romsdal

Sogn og Fjordane

Hordaland

Rogaland

Vest

Agder

Aust

Agder

Telemark

Buskerud

Oppland

Hedmark

Akershus

Oslo

Vestfold

Ostfold

Svalbard